مراحل ساخت ظروف مسی زنجان

صنایع دستی مسی زنجان یکی از اصیل‌ترین و باارزش‌ترین هنرهای فلزکاری ایران هستند که ترکیبی از ماده‌ی طبیعی «مس» و مهارت انسانی هستند. در «مس شهر» معتقدیم که هر ظرف مسی زنجان فقط یک وسیله‌ی آشپزخانه نیست بلکه طلایه‌ی هنر، فرهنگ و هویت ایرانی است. در این مقاله، به‌صورت مرحله به مرحله فرآیند ساخت ظروف مسی در زنجان را معرفی می‌کنیم تا شما با دانستن این مراحل علاوه بر انتخاب بهتر، از ارزش اصالت این محصولات بیشتر آگاه باشید.

انتخاب مواد اولیه و آماده‌سازی

در ابتدای مسیر ساخت ظروف مسی در زنجان، انتخاب مس با کیفیت بسیار اهمیت دارد. مس خالص یا با عیار بالا به کار گرفته می‌شود تا قابلیت چکش‌کاری، خمکاری و پرداخت را داشته باشد. سپس ورق یا شمش مس برش‌خورده و برای مرحله بعدی آماده می‌شود. همچنین، کارگاه‌های مسگر زنجانی به نکاتی مثل ضخامت ورق، صاف بودن سطح و عاری بودن از ناخالصی توجه می‌کنند تا کیفیت نهایی محصول تضمین شود.

قالب‌گیری، چکش‌کاری و شکل‌دهی

پس از آماده‌سازی مس، مرحله شکل‌دهی آغاز می‌شود. در این بخش، استادکاران زنجانی با استفاده از سندان، چکش‌های مخصوص و گونیاکاری، ورق مس را با زحمت به شکل ظروف مختلف درمی‌آورند: قابلمه، تابه، گلاسه، میوه‌خوری و … این مرحله ممکن است ترکیبی از کار دستی (چکش‌کاری سنتی) و ماشین‌کاری باشد. نکته‌ مهم: این مرحله تعیین‌کننده ضخامت، شکل ظاهری و دوام ظرف خواهد بود.

خم‌کاری، پر‌کردن و ایجاد جزئیات

بعد از شکل‌دهی کلی، خم‌کاری لبه‌ها، اتصال دسته‌ها یا لبه‌ها و ایجاد جزئیات ظاهری انجام می‌شود. در این مرحله، هنرمند ممکن است طرح‌هایی نیز روی ظروف ایجاد کند یا لبه‌ها را به صورت فانتزی شکل دهد. همچنین فرآیند داخلی ظرف که در تماس با خوراکی است آماده می‌شود؛ مثلاً در بسیاری از ظروف پخت و پز مسی زنجان، داخل ظرف “قلع اندود” می‌شود تا از واکنش مس با غذا جلوگیری شود.

پرداخت، ساب‌کشی، براق‌سازی و حکاکی

در این مرحله، سطح ظرف مسی صیقل داده می‌شود تا بهترین جلای مسی حاصل شود. ممکن است از ابزارهای پرداخت دستی یا ماشینی استفاده شود. علاوه بر آن، ظروف پذیرایی ممکن است با قلم‌کاری، نقره‌کوبی، ملیله‌کاری یا طرح‌های تزئینی همراه شوند. این بخش کیفیت نهایی بصری محصول را تعیین می‌کند و یکی از مهم‌ترین مراحل برای ارزش‌گذاری هنری ظرف است.

پوشش محافظ و کنترل کیفیت

برای اینکه ظروف مسی زنجان مقاومت بیشتری در برابر سیاه شدن، اکسید شدن یا تغییر رنگ داشته باشند، برخی کارگاه‌ها بعد از مراحل فوق، پوششی نانو یا لایه محافظ روی سطح بیرونی می‌زنند. برای مثال، در توضیح محصول در یکی از فروشگاه‌ها آمده است: «ظروف مسی نانو شده … بعد از تولید یک لایه خیلی نازک از یک محلول بی‌رنگ روی قسمت مسی رنگ ظروف قرار می‌گیرد و از واکنش هوا و رطوبت با مس جلوگیری می‌شود».

بسته‌بندی، ارسال و حضور در خانه شما

در گام پایانی، ظرف مسی تولیدشده بسته‌بندی می‌شود. بسته‌بندی خوب، محافظت از محصول در حمل‌ونقل، درج توضیحات محصول و تاریخ تولید از جمله مهم‌ترین نکات هستند. در فروشگاه «مس شهر»، ما تضمین می‌کنیم که محصول سالم، اصل زنجان و با ضمانت کیفیت به دست شما برسد.

همچنین توصیه می‌شود مشتریان پس از دریافت، بررسی اولیه داشته باشند و طبق راهنمای استفاده و نگهداری از ظروف مسی، عمر مفید آن‌ها را افزایش دهند.